E-flash: Warmtenetten en centrale bronnen in Vlaanderen – publieke consultatie VNR

Artikel 21 EED bevestigt en verruimt de contractuele basisrechten van eindafnemers en eindgebruikers binnen thermische systemen. Het gaat o.m. om het recht op duidelijke en transparante leveringscontracten en voorwaarden, adequate klachtenbehandeling, transparante informatieverlening, heldere en regelmatige facturatie… Eindafnemers en eindgebruikers dienen steeds toegang te hebben tot deze basisrechten, ongeacht het type systeem dat wordt gebruikt. De omzetting van de EED in het Vlaams regelgevend kader heeft tot doel de reikwijdte van deze basisrechten verder te specifiëren, daar de rechten zelf reeds omgezet zijn in het Vlaams Energiedecreet en Energiebesluit.

Het Vlaamse Energiedecreet en Energiebesluit kent aldus vandaag rechten en plichten toe aan de verschillende spelers (bv. actieve afnemer, eindgebruiker van thermische energie, warmte- of koudenetbeheerder/leverancier/eigenaar/gebruiker/producent…) binnen systemen voor collectieve thermische energie. De ruimere invulling van voormelde basisrechten ten gevolge van de EED, brengt een zekere spanning aan het licht tussen de twee voornaamste types thermische systemen:

• Warmte- of koudenetten: een geheel van onderling verbonden leidingen en de daarmee verbonden hulpmiddelen die noodzakelijk zijn voor de distributie van thermische energie in de vorm van stoom, warm water of gekoelde vloeistoffen vanuit een centrale of decentrale productie-installatie via een netwerk dat verbonden is met meerdere gebouwen of locaties, voor het verwarmen of koelen van ruimten of processen, met uitsluiting van netwerken op een industriële site (zie artikel 1.1.3, 133°/2 Vlaams Energiedecreet);
   
• Centrale bronnen: worden niet gedefinieerd in het Vlaams energierecht. In het algemeen verwijst een centrale bron naar een enkele productie-eenheid die thermische energie levert aan meerdere gebruikers, doorgaans binnen een gebouw of aan een kleinschalig complex.

Binnen voormelde systemen, identificeert de VNR dan ook drie structurele werkpunten die de omzetting van artikel 21 EED bemoeilijken: het Vlaams regelgevend kader omvat namelijk:

1. Een groot aantal rollen, waarvan sommige onduidelijk of niet gedefinieerd zijn (o.a. de "beheerder van de centrale bron" wordt wel gebruikt, maar niet gedefinieerd; warmte- of koudeneteigenaar wordt gedefinieerd maar niet/weinig gebruikt); 
    
2. Een onduidelijke of onlogische taakverdeling, met onvolledige cascades van verantwoordelijkheden (bv. de doorstroom van sociale beschermingsmaatregelen van warmte-of koudeleverancier naar tussenpersoon naar eindgebruiker van thermische energie, de versnippering van de taakverdeling tussen de tussenpersoon bij de levering van thermische energie vs. de beheerder van de centrale bron (bv. de vereniging van mede-eigenaars)); en
    
3. Verschillende concepten die leiden tot verschillende niveaus van bescherming.

Bijgevolg dringt een integrale herziening van het Vlaams regelgevend kader zich op. Immers, de collectieve thermische systemen die schuilen achter de twee voornaamste types — warmte- of koudenetten en centrale bronnen — zijn technisch en organisatorisch zeer divers en vragen lokaal maatwerk. De VNR hanteert artikel 21 EED en de hierin vervatte contractuele basisrechten als startpunt voor het verder uitwerken van dit kader.

Gelet op de verschillende knelpunten, herziet de VNR de huidige regelgeving inzake warmte- en koudenetten en centrale bronnen, met als doelstelling (i) het robuust en systematisch waarborgen van de contractuele basisrechten van eindafnemers en eindgebruikers in overeenstemming met de EED en (ii) een duidelijk, flexibel en toekomstbestendig kader creëren voor de verschillende marktpartijen. Hiertoe heeft de VNR een uitgebreide presentatie opgesteld waarin zij meerdere denkpistes en concrete vragen formuleert inzake de rollen en taakverdeling van de betrokken actoren.

Vandaar dat de VNR een publieke consultatie heeft opgestart. De consultatie loopt nog tot en met 19 juni 2026. De focus ligt op de rollen, rechten en plichten binnen collectieve systemen voor thermische energie, zoals warmte- of koudenetten en centrale bronnen. Voor vragen over de concrete impact van deze voorstellen op uw projecten of vergunningsdossiers kunt u steeds terecht bij ons team Milieu, Energie en Omgevingsrecht.